Ακμή: Τι είναι;
Η ακμή είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος του τριχοσμηγματογόνου θυλάκου. Χαρακτηρίζεται από πολυμορφία βλαβών, όπως φαγέσωρες (μαύρα και άσπρα στίγματα), βλατίδες, φλύκταινες, κύστεις και οζίδια. Στις πιο σοβαρές μορφές της μπορεί να οδηγήσει και σε ουλές. Γι’ αυτό η έγκαιρη θεραπεία ακμής έχει σημασία όχι μόνο για την τωρινή εικόνα του δέρματος, αλλά και για την πρόληψη μόνιμων σημαδιών.
Με πιο απλά λόγια, η ακμή είναι μια δερματική πάθηση που επηρεάζει πολλούς ανθρώπους, κυρίως στην εφηβεία, αλλά εμφανίζεται συχνά και στην ενήλικη ζωή. Χαρακτηρίζεται από αυξημένη παραγωγή σμήγματος, απόφραξη των πόρων, ανάπτυξη βακτηριδίων και φλεγμονή. Το αποτέλεσμα είναι σπυράκια και κόκκινο, ερεθισμένο δέρμα. Επειδή κάθε μορφή ακμής έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, η κατάλληλη θεραπεία για ακμή καθορίζεται μετά από δερματολογική εκτίμηση και όχι με γενικές λύσεις.
Ακμή: Αίτια
Η ακμή είναι μια δερματολογική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους: εφήβους, ενήλικες, ακόμη και βρέφη (βρεφική ακμή). Η κατανόηση των αιτιών της είναι το πρώτο βήμα για μια αποτελεσματική θεραπεία ακμής, γιατί σε κάθε άνθρωπο συμβάλλουν διαφορετικοί παράγοντες.
- Παραγωγή σμήγματος: Οι σμηγματογόνοι αδένες είναι ευαίσθητοι στις ορμονικές μεταβολές και παράγουν μια λιπαρή ουσία, το σμήγμα. Η υπερβολική παραγωγή του, σε συνδυασμό με τα νεκρά κύτταρα, φράζει τους πόρους. Έτσι δημιουργείται το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη βακτηρίων και τη φλεγμονή.
- Ορμονικές αλλαγές: Είναι ιδιαίτερα έντονες στην εφηβεία, αλλά και αργότερα: στον εμμηνορρυσιακό κύκλο, σε καταστάσεις όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή μετά τη διακοπή αντισυλληπτικών. Αυτός είναι συχνά ο λόγος που εμφανίζεται ακμή στην ενήλικη ζωή.
- Γενετική προδιάθεση: Όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ακμής, οι πιθανότητες εμφάνισής της είναι αυξημένες.
- Διατροφή: Οι τροφές υψηλού γλυκαιμικού δείκτη (ζάχαρη, επεξεργασμένοι υδατάνθρακες) και, σε ορισμένα άτομα, τα γαλακτοκομικά έχουν συσχετιστεί με επιδείνωση της ακμής.
- Άγχος και στρες: Το στρες επηρεάζει την ορμονική ισορροπία και μπορεί να πυροδοτήσει εξάρσεις.
- Ακατάλληλα καλλυντικά: Τα βαριά, λιπαρά ή μη κατάλληλα για τον τύπο δέρματος προϊόντα μπορούν να φράξουν τους πόρους. Ο συνδυασμός πολλών προϊόντων χωρίς καθοδήγηση μπορεί επίσης να ερεθίσει την επιδερμίδα.
- Λάθος καθαρισμός: Η ακμή δεν οφείλεται σε έλλειψη καθαριότητας. Ο σωστός, ήπιος καθαρισμός βοηθά, ενώ το υπερβολικό πλύσιμο και τα σκληρά καθαριστικά ερεθίζουν το δέρμα και επιδεινώνουν τη φλεγμονή.
- Βλαβερές συνήθειες: Το κάπνισμα και το αλκοόλ επιβαρύνουν την ποιότητα του δέρματος.
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η έκθεση σε υγρασία, ρύπανση ή χημικές ουσίες μπορεί να επιβαρύνει την ακμή. Ο ήλιος, αν και συχνά φαίνεται να τη «στεγνώνει», μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση αργότερα και να επιδεινώσει τις κηλίδες που αφήνει.
Η κυστική ακμή είναι η πιο σοβαρή μορφή. Η απόφραξη των πόρων και η έντονη φλεγμονή οδηγούν στον σχηματισμό επώδυνων κύστεων και οζιδίων κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Είναι η μορφή με τον μεγαλύτερο κίνδυνο για ουλές και χρειάζεται πάντα ιατρική αντιμετώπιση.
Η ακμή σπάνια οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Κάθε άνθρωπος τη βιώνει διαφορετικά, και γι’ αυτό η κατάλληλη θεραπεία για ακμή πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να βασίζεται σε δερματολογική εκτίμηση.. Κάθε άτομο τη βιώνει διαφορετικά και για το λόγο αυτό η θεραπεία πρέπει να είναι εξατομικευμένη.
Ακμή: Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της ακμής ποικίλουν, ανάλογα τη σοβαρότητα της ασθένειας και τον οργανισμό. Υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν έντονα πολλά συμπτώματα μαζί και άλλοι οι οποίοι έχουν πιο ήπιες ενδείξεις. Ωστόσο υπάρχουν μερικά κοινά στοιχεία που υποδηλώνουν την ανάπτυξη ακμής στον ασθενή.
- Σπυράκια και μαύρα στίγματα: Τα σπυράκια, όπως και τα μαύρα στίγματα αποτελούν το πιο κοινό σύμπτωμα για την ύπαρξη της ακμής. Τα σπυράκια μπορούν να εμφανιστούν τόσο στο πρόσωπο και το λαιμό, όσο και στο σώμα, ενώ τα μαύρα στίγματα είναι εμφανίζονται στο πρόσωπο.
- Αυξημένη έκκριση σμήγματος
- Κύστες: Οι κύστες αναπτύσσονται εσωτερικά στο δέρμα, περιέχουν σμήγμα και μπορούν να προκαλέσουν έντονο πόνο στον ασθενή.
- Οζίδια: Εμφανίζονται σε προχωρημένες περιπτώσεις ακμής. Αναπτύσσονται κάτω από το δέρμα και μπορούν να εξελιχθούν σε απόστημα.
- Ερυθρότητα δέρματος: Η ακμή μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα του δέρματος στα σημεία που υπάρχουν σπυράκια, κύστες ή πληγές.
- Λιπαρό δέρμα: Το έντονα λιπαρό δέρμα σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες όπως σπυράκια, κύστες και λοιπά, μπορεί να υποδηλώνει την ύπαρξη ακμής.
- Ουλές: Δημιουργούνται λόγω ύπαρξης φλεγμονής από ακμή και η σοβαρότητά τους εξαρτάται από το βαθμό και τον τύπο της ακμής.
- Πόνος, φαγούρα και κνησμός: Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται στα σημεία όπου αναπτύσσονται σπυράκια, στίγματα και κύστες.
Παρατηρείτε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα; Επικοινωνήστε σήμερα με την Dr. Άουρα Υφαντή, εξειδικευμένη δερματολόγο και Επιστημονικό συνεργάτη του Νοσοκομείου «Α. Συγγρός», ώστε να σας καθοδηγήσει σωστά.
Σε ποια σημεία μπορεί να εμφανιστεί ακμή;
Η φλεγμονώδης ακμή μπορεί να εμφανιστεί στο πρόσωπο (ακμή στο μέτωπο), στην πλάτη, στο στήθος και σε άλλα μέρη του σώματος (ακμή κορμού). Ανάλογα με τις βλάβες που επικρατούν διακρίνεται σε φαγεσωρική, βλατίδο-φλυκταινώδη ή οζοκυστική.
Η ακμή μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την αυτοπεποίθηση και την ψυχολογία των ασθενών που την αντιμετωπίζουν, ακόμα κι όταν είναι ήπιας μορφής. (ήπια ακμή).Όταν η ακμή είναι βαριάς μορφής, μπορεί να ταλαιπωρήσει αρκετά τον ασθενή, αφήνοντας στο πρόσωπο και το σώμα του σημάδια ή αλλιώς ουλές ακμής.
Η φλεγμονώδης ακμή μπορεί να εμφανιστεί στο πρόσωπο (ακμή στο μέτωπο), στην πλάτη, στο στήθος και σε άλλα μέρη του σώματος (ακμή κορμού). Ανάλογα με τις βλάβες που επικρατούν διακρίνεται σε φαγεσωρική, βλατίδο-φλυκταινώδη ή οζοκυστική. Η ακμή μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την αυτοπεποίθηση και την ψυχολογία των ασθενών που την αντιμετωπίζουν, ακόμα κι όταν είναι ήπιας μορφής (ήπια ακμή).
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Φαγεσωρική ακμή: Τι είναι & πώς αντιμετωπίζεται;
Τι είναι οι ουλές ακμής;
Όταν η ακμή είναι βαριάς μορφής, μπορεί να ταλαιπωρήσει αρκετά τον ασθενή, αφήνοντας στο πρόσωπο και το σώμα του σημάδια ή αλλιώς ουλές ακμής.
Οι ουλές διακρίνονται σε ατροφικές -που είναι και οι συχνότερες – καθώς και σε υπερτροφικές ή χηλοειδή. Όσο πιο βαριά είναι η μορφή ακμής, τόσο πιθανότερο είναι να εμφανιστούν στη συνέχεια ουλές.
Οι ουλές, πέρα του ότι αλλοιώνουν τη μορφή του προσώπου μας, μπορούν να προκαλέσουν και σοβαρό κνησμό. Ωστόσο, με την κατάλληλη πρόληψη και θεραπεία μπορούν να εξομαλυνθούν.
Ακμή: Διάγνωση
Η διάγνωση της ακμής γίνεται από δερματολόγο και είναι το πρώτο βήμα για μια αποτελεσματική θεραπεία ακμής. Βασίζεται αρχικά στην κλινική εικόνα και στα συμπτώματα του ασθενούς.
Κατά την εξέταση, η δερματολόγος αξιολογεί το δέρμα: το είδος και τη βαρύτητα των βλαβών, τη λιπαρότητα, την εντόπιση και τα σημάδια που μπορεί να έχουν ήδη δημιουργηθεί. Παράλληλα λαμβάνει το ιστορικό του ασθενούς: πότε ξεκίνησε η ακμή, ποιες θεραπείες έχουν δοκιμαστεί, αν υπάρχουν άλλα συμπτώματα όπως ακανόνιστος κύκλος ή τριχόπτωση.
Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να ζητηθούν αιματολογικές εξετάσεις για τον έλεγχο πιθανής ορμονικής διαταραχής.
Η διάγνωση από ειδικό είναι σημαντική, γιατί τα σπυράκια στο πρόσωπο δεν σημαίνουν πάντα ακμή. Καταστάσεις όπως η ροδόχρους νόσος ή η περιστοματική δερματίτιδα μπορεί να μοιάζουν με ακμή, αλλά χρειάζονται εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.
Θεραπεία Ακμής: Επιλογές αντιμετώπισης
Η θεραπεία ακμής περιλαμβάνει διάφορες προσεγγίσεις: φαρμακευτική αγωγή, εξειδικευμένες θεραπείες στο ιατρείο, κατάλληλα προϊόντα περιποίησης και αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες. Η επιλογή και ο συνδυασμός τους εξαρτώνται από τη μορφή και τη βαρύτητα της ακμής. Οι θεραπείες διακρίνονται σε:
- Τοπικές θεραπείες
- Συστηματικές θεραπείες
- Καθαρισμό φαγεσώρων
- Ειδικές θεραπείες στο ιατρείο
Η τοπική θεραπεία πραγματοποιείται:
- Με τοπικά κερατολυτικά (ρετινοϊκό οξύ, σαλικυλικό οξύ, αζελαϊκό οξύ).
- Με αντιμικροβιακά σκευάσματα (υπεροξείδιο του βενζολίου, τοπικά αντιβιοτικά).
Η συστηματική θεραπεία πραγματοποιείται:
- Με χορήγηση αντιβιοτικών (τετρακυκλίνη ή μινοκυκλίνη ή εναλλακτικά ερυθρομυκίνη ή αζιθρομυκίνη). Τα συστηματικά χορηγούμενα αντιβιοτικά για την θεραπεία της ακμής πρέπει να λαμβάνονται για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 3 μηνών.Με ορμονική θεραπεία (ιδανική σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή με όψιμη ακμή).
- Με ισοτρετινοΐνη (13 – cis – ρετινοϊκό οξύ) φάρμακο εγκεκριμένο από το FDA για ηλικίες άνω των 12 ετών με βαριά κυστική ακμή ή ακμή που δεν ανταποκρίνεται σε άλλη θεραπεία.
Ο καθαρισμός φαγεσώρων ή διάνοιξη κύστεων πραγματοποιείται με την βοήθεια ειδικού εργαλείου (φαγεσωροεξαγωγέας).
Οι ειδικές θεραπείες ακμής περιλαμβάνουν:
- Ειδικά peelings (BA complex, σαλικυλικό, μαντελικό).
- Έγχυση τριαμσινολόνης σε μεγάλες κύστεις με φλεγμονή.
- Φωτοδυναμική θεραπεία με συγκεκριμένο μήκος κύματος φωτός όπως υπεριώδες φάσμα μπλε. Η Φωτοδυναμική θεραπεία έχει πολύ καλά αποτελέσματα στην θεραπεία του καρκίνου του δέρματος και την αντιγήρανση.
Ο στόχος της κάθε θεραπείας ακμής, είναι η μείωση των συμπτωμάτων, τόσο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ακμής όσο και για την πρόληψη των ουλών.
Θεραπείες για τα σημάδια και τις ουλές της ακμής
- Χημικά Ρeelίngs: Αποτελούν μια από τις παλαιότερες και αποτελεσματικότερες θεραπείες, ιδιαίτερα για τις επιφανειακές ουλές. Ο χρόνος αποθεραπείας και ο αριθμός των συνεδριών εξαρτώνται από την ισχύ του peeling.
- Μικροδερμοαπόξεση: Πρόκειται για μία σχετικά καινούρια μέθοδος, μη επεμβατική, που ουσιαστικά είναι περιορισμένη δερμοαπόξεση. Η αποτελεσματικότητά της είναι μικρότερη κατά πολύ από την πιο επεμβατική δερμοαπόξεση. Απαιτούνται αρκετές θεραπευτικές συνεδρίες με μικρό χρόνο αποθεραπείας η καθεμιά. Οι επιπλοκές είναι ελάχιστες και το κόστος μικρότερο.
- Δερμοαπόξεση: Πρόκληση πολλαπλών μικροτραυματισμών που οδηγούν στην ενεργοποίηση των ινοβλαστών και την παραγωγή κολαγόνου και ελαστίνης με συνέπεια την ιστική αναδόμηση.
- Εμφυτεύματα και μεταμόσχευση λίπους: Τα εμφυτεύματα είναι υλικά τα οποία ενίονται τοπικά στις ουλές, όπως το υαλουρονικό οξύ, οπότε πρέπει να ανανεώνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Η μεταμόσχευση λίπους πραγματοποιείται με τη λήψη λίπους από άλλες περιοχές του σώματος και μετά από κατάλληλη επεξεργασία γίνεται έγχυση αυτού στα σημεία (π.χ ουλές) που θέλουμε. Η αποτελεσματικότητα είναι καλή, αλλά περιορίζεται μόνο στις μαλακές επιφανειακές ή τις βαθιές ουλές.
- Laser CO2 Fractional + Fractional Ραδιοσυχνότητες: Η θεραπεία των ουλών ακμής με τις συγκεκριμένες τεχνικές είναι αποτελεσματικότερη και ο χρόνος αποθεραπείας είναι εντυπωσιακά μικρός. Το αποτέλεσμα είναι ορατό από την πρώτη θεραπεία. Απαιτούνται 3-4 συνεδρίες (ανά 20 – 30 ημέρες). Το δέρμα «ξυπνάει» και αρχίζει να παράγει κολλαγόνο.
Συμβουλές για την πρόληψη/μείωση της ακμής
Πέρα από τις εξειδικευμένες θεραπείες ακμής που μπορεί να ακολουθήσει ο ασθενής για να απαλλαγεί από το πρόβλημα, υπάρχουν διάφορες ενέργειες που μπορεί να κάνει, ώστε να μειώσει το φαινόμενο της ακμής. Οι παρακάτω ενέργειες είναι απλές, καθημερινές και βοηθούν σημαντικά στην εξομάλυνση του δέρματος και τη μείωση των συμπτωμάτων.
- Διατροφή: Δώστε σημασία στην καθημερινή σας διατροφή, αποφεύγοντας λιπαρά τρόφιμα ή γλυκά που μπορεί να ενισχύσουν το φαινόμενο της ακμής. Εντάξτε στη διατροφή σας τα φρούτα, τα λαχανικά και το νερό.
- Καθαρό δέρμα: Φροντίστε να εφαρμόζετε μια καθημερινή ρουτίνα καθαρισμού προσώπου αλλά και σώματος. Χρησιμοποιήστε προϊόντα που σας έχει προτείνει ο δερματολόγος, που δεν ερεθίζουν ή ξηραίνουν το δέρμα σας.
- Περιορισμένη χρήση μακιγιάζ: Μην επιβαρύνετε το πρόσωπό σας με προϊόντα μακιγιάζ ή παρόμοια, εφόσον το φαινόμενο βρίσκεται σε έξαρση. Αν είναι απαραίτητο να γίνει, χρησιμοποιήστε ελαφριά προϊόντα, κατάλληλα για το δέρμα σας, που δεν θα προκαλέσουν ερεθισμό.
- Μην ακουμπάτε το πρόσωπό σας χωρίς λόγο: Τα χέρια ακουμπούν κάθε λεπτό σε επιφάνειες γεμάτες μικρόβια. Με το να ακουμπάμε το πρόσωπό μας, εντείνουμε το πρόβλημα της ακμής.
Περιστατικά Πριν & Μετά
Να θυμάστε πως η θεραπεία της ακμής είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, υπομονή και αφοσίωση. Επίσης, κάθε θεραπεία ακμής είναι διαφορετική, αλλά με την εύρεση του σωστού επαγγελματία, το φαινόμενο της ακμής μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Επικοινωνήστε σήμερα με την Dr. Υφαντή Άουρα και αποκτήστε ξανά ένα υγιές δέρμα!
Συχνές ερωτήσεις για τη Θεραπεία ακμής
Ποια είναι η καλύτερη θεραπεία για ακμή;
Δεν υπάρχει μία θεραπεία για ακμή που να ταιριάζει σε όλους. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τη μορφή, τη βαρύτητα και την αιτία της ακμής. Μπορεί να περιλαμβάνει τοπικά σκευάσματα, συστηματική αγωγή ή θεραπείες στο ιατρείο, και καθορίζεται μετά από δερματολογική εξέταση.
Πόσο διαρκεί η θεραπεία ακμής;
Τα πρώτα αποτελέσματα φαίνονται συνήθως μετά από 6–12 εβδομάδες συστηματικής εφαρμογής. Η συνολική διάρκεια της θεραπείας ακμής εξαρτάται από τη μορφή της ακμής και το είδος της αγωγής. Η συνέπεια είναι καθοριστική για το αποτέλεσμα.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ δερματολόγο για την ακμή;
Όταν η ακμή επιμένει για περισσότερο από λίγους μήνες, όταν δεν βελτιώνεται με τα προϊόντα που χρησιμοποιείτε, όταν εμφανίζονται επώδυνες κύστεις ή οζίδια, ή όταν αρχίζει να αφήνει σημάδια. Η έγκαιρη αξιολόγηση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο για ουλές.
Η ακμή ενηλίκων αντιμετωπίζεται;
Ναι. Η ακμή ενηλίκων συχνά έχει ορμονική βάση και χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από την εφηβική. Σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή όψιμη ακμή, η ορμονική θεραπεία μπορεί να αποτελεί αποτελεσματική επιλογή, μετά από κατάλληλο έλεγχο.
Είναι ασφαλής η ισοτρετινοΐνη;
Η ισοτρετινοΐνη είναι μια πολύ αποτελεσματική θεραπεία για βαριά ή ανθεκτική ακμή. Χορηγείται αποκλειστικά με ιατρική συνταγή και απαιτεί τακτική παρακολούθηση και αιματολογικές εξετάσεις. Αντενδείκνυται απολύτως στην εγκυμοσύνη.
Μπορεί ο καθαρισμός προσώπου να θεραπεύσει την ακμή;
Ο ιατρικός καθαρισμός φαγεσώρων βοηθά ως συμπληρωματική θεραπεία, καθώς απομακρύνει με ασφάλεια τις βλάβες χωρίς να τραυματίζεται το δέρμα. Δεν αντικαθιστά όμως τη φαρμακευτική αγωγή όταν η ακμή είναι φλεγμονώδης ή επίμονη.
Μπορώ να κάνω θεραπεία για ακμή στην εγκυμοσύνη;
Ορισμένες θεραπείες, όπως η ισοτρετινοΐνη, τα τοπικά ρετινοειδή και οι τετρακυκλίνες, αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό. Υπάρχουν όμως ασφαλείς επιλογές θεραπείας για ακμή, που καθορίζονται από τη δερματολόγο.
